Botanika je grana biologije koja se bavi naučnim proučavanjem
biljaka. Ime potiče od grčke reči βοτανικός, botanikós - koji se odnosi na biljke
(βοτάνη, botánē - trava, biljka). U novije vreme često se označava i terminima
„nauka o biljkama" i „biologija biljaka". Obuhvata više disciplina koje
proučavaju izgled, građu, rast, razviće, reprodukciju, metabolizam, fiziologiju,
oboljenja, ekologiju, srodnost i evolucionu istoriju biljaka.
-Biljka - predmet proučavanja
botaničkih disciplina
-
Fotosinteza
Fotosinteza
Fotosinteza je važan biohemijski proces u kojem biljke,
alge
i neke bakterije koriste energiju sunčevog
zračenja kao izvor energije za sintezu hrane. Tada se od prostog neorganskog materijala
(ugljenik(IV)-oksid i voda)
sintetišu šećeri - monosaharidi. Ovako sintetisane organske materije predstavljaju
izvor hrane i energije kako biljkama u kojima se sintetišu, tako i ostalim organizmima
na Zemlji, što čini ovaj proces krucijalnim za opstanak života
na Zemlji. Fotosinteza je zaslužna i za konstantnu proizvodnju kiseonika. Organizmi koji proizvode energiju fotosintezom nazivaju
se fototrofi.
Ime
procesa potiče od grčkih reči φότος (svetlost), συν- (zajedno) i τιθεναι (staviti).
-List,
mesto najintenzivnije fotosinteze kod većine biljaka-
Faze fotosinteze
Fotosinteza je osnovni
proces u prirodi zato što obezbeđuje organske materije za sve žive organizme. Sve
ostale sinteze u živim bićima nastavljaju se na fotosintezu.
Odvija se kroz dve
faze:
- svetlu, za koju je neophodna svetlost, i
- tamnu, za čije odvijanje svetlost nije neophodna.
Zbirna jednačina fotosinteze
je:
n CO2
+ 2n H2O + svetlost → (CH2O)n + n
O2 + n H2O ili češće,
6 CO2 + 6 H2O + svetlost → C6H12O6
+ 6 O2
U svetloj fazi hlorofil apsorbuje (upija) Sunčevu svetlost da bi se ona zatim
pretvorila u hemijsku energiju (molekule ATP-a). U ovoj fazi dolazi i do proizvodnje kiseonika
koji se oslobađa u atmosferu (još jedan značaj fotosinteze). Život na našoj planeti
zasniva se na pretvaranju sunčeve u hemijsku energiju.
U tamnoj fazi se pomoću
ATP, stvorenog u svetloj fazi, od neorganskih (CO2 i H2O)
sintetišu organske materije.
Ćelija
Ćelija je osnovna jedinica građe
i funkcije svih živih bića. Skup ćelija sličnog ili istog izgleda, embrionalnog
porekla i funkcije naziva se tkivo.
Nauka koja proučava ćeliju naziva se citologija. U ćeliji se nalaze organska i neorganska jedinjenja. Od neorganskih jedinjenja najzastupljeniji
su voda
i soli. Od organskih
jedinjenja u ćeliji se nalaze ugljeni hidrati, masti
i proteini. Oba organska jedinjenja sadrže ugljenik.
Upoznavanje građe
i funkcije ćelije predstavlja osnovu za svako dublje proučavanje u biologiji i medicini. Rezultati proučavanja ćelije doprinose poznavanju i
normalnog i patološkog stanja organizma.
Osobine ćelije
Ćelija je osnovna
gradivna i funkcionalana jedinica svakog živog bića, osim virusa.
U prirodi postoje brojni organizmi čije se telo sastoji iz jedne ćelije, kao što
su bakterije, praživotinje, neke alge
i gljive. Sa druge strane višećelijski organizmi mogu imati više miliona,
biliona, kvadriliona ćelija. Tako se u organizmu odraslog čoveka nalazi oko 10 na
14 ćelija. Iako se sve te ćelije međusobno razlikuju postoje neke osobine koje su
zajedničke svim ćelijama:
• rast
do veličine koja je karakteristična za datu vrstu ćelije;
• obavljanje određenih
zadataka (funkcija, uloga);
• primanje signala
iz spoljašnje sredine na koje ćelija na određeni način odgovara;
• život ćelije završava
se ili ćelijskom deobom ili ćelijskom smrću; pri deobi ćelija
daje nove ćelije;
• jedinstven hemijski
sastav;
• jedinstvena građa.
Zahvaljujući razvoju
tehnike i instrumenata saznanja o ćeliji su postala veća i potpunija. Tehnika mikroskopiranja je danas dovedena
skoro do savršenstva – pronalaskom različitih vrsta mikroskopa (elektronski, fazni,
i dr.).
-Epitelne ćelije-
-Epitelne ćelije-
